موضوع‌بندی مطالب سایت
کد خبر : 674 تاریخ انتشار: ۲۶ / ۰۷ / ۱۳۹۵ - ۱۰:۴۶
پرینت: پرینت: ذخیره فایل ارسال به دوستان

مثلاً فردی که اینگونه فکر می‌کند که همه انسان‌ها حتی همه موجودات حتی همه جمادات و بالاتر از آن کائنات، در صدد ضربه زدن به او هستند اگر در گام اوّل دیدیم فکر او با گفتار و روشنگری اصلاح‌پذیر نیست به ناچار مجبوریم از اصلاح رفتار شروع کرده تا کم کم فکر او نیز درمان شود

رفتار درمانی شناختی یا CBT

«إجتنبوا کثیراً مِنَ الظنّ» از بسیاری از گمان‌ها دوری کنید. رفتار درمانی شناختی یا CBT در این مقام قصد نداریم به تبیین جزئیات مبحثِ «رفتار درمانی شناختی» بپردازیم بلکه بیشتر قصد داریم با ذکر چند مثال، شما را با کلیت این مبحث به قدر ضرورت آشنا کنیم. CBT مخفف سه واژه Cognitive Behavior Therapy می‌باشد. […]

Human emotion and mood disorder as a tree shaped as two human faces with one half empty branches and the opposite side full of leaves as a medical metaphor for psychological contrast in feelings on a white background.

«إجتنبوا کثیراً مِنَ الظنّ» از بسیاری از گمان‌ها دوری کنید.
رفتار درمانی شناختی یا CBT

در این مقام قصد نداریم به تبیین جزئیات مبحثِ «رفتار درمانی شناختی» بپردازیم بلکه بیشتر قصد داریم با ذکر چند مثال، شما را با کلیت این مبحث به قدر ضرورت آشنا کنیم.

  • CBT مخفف سه واژه Cognitive Behavior Therapy می‌باشد.

توضیح اینکه همیشه رفتار ما انسان‌ها مطابق هست‌هایِ واقعی شکل نمی‌گیرد بلکه در بسیاری از موارد، رفتار ما مُطابق فکر و اندیشه و گُمانی، قالب می‌گیرد که در سر داریم چرا که غالباً این تفکّرات هستند که احساسات را شکل می‌دهند و به تَبَعِ احساسات، رفتار ساخته می‌شود.

حال اگر کسی دارای فکری سالم باشد به نحوی که در مواجهه با رُخدادها بتواند تحلیلی سازنده و مثبت داشته باشد به دنبالِ آن، احساسی زیبا در خود ایجاد کرده است که آن احساس خوب، محرِّک او به سمتِ رفتاری نرمال خواهد بود.

تطبیق CBT با طرح یک مثال:

شما در مسیر منزل با دوستی صمیمی، مواجه می‌شوید ولی او با بی‌اعتنایی از کنار شما می‌گذرد کسی که دارای تفکرات سازنده و کمک کننده و پویاست (=HELPFUL) با خود می‌اندیشد اویی که با من خیلی صمیمی‌ست چه اتفاق افتاده که متوجه حضورم نشد:

  • شاید مشکلی دارد؛
  • شاید بیمار است؛
  • شاید خسته بوده؛
  • و هزاران شاید سازنده دیگر.

در پی این تفکر، حس نگرانی در او شکل می‌گیرد لذا به دنبال فرصتی می‌گردد که جویای احوالش شود تا اگر کاری یا کمکی از دستش بر می‌آید انجام دهد.

بر خلاف تفکّر پویا و سازنده در تفکّر مخرِّب و مُضرّ (=UNHELPFUL) فرد، گمان خود را به سمتی، سوق می‌دهد که او قصد اهانت به من را داشته؛ بلافاصله، در پی این تفکر مخرّب، حسّ نفرت و طرد شدن و غیره در او فعال شده لذا رفتاری از خود، بروز می‌دهد که متناسب با همین گمان منفی اوست.

تصویر پروسه شکل‌گیری رفتار:

همانگونه که در تصویر بالا، مشاهده می‌کنید عناصر و مؤلّفه‌های هدایت‌کننده به یک رفتار، عبارتند از:

تفکّر  احساس رفتار

این عناصر، نسبت به یکدیگر هم‌پوشانی دارند یعنی هر یک از آن‌ها عامل تقویت‌کننده برای شکل‌گیری عنصر دیگر خواهد بود. مثلاً هر چه تفکّر ما نسبت به موضوع خاصی، قوی‌تر باشد حسی که در اثر آن تفکّر در ما ایجاد می‌شود نیز شدیدتر شده و این احساس شدید، در نوع رفتار ما ظهور پیدا می‌کند.

cbt

درمان از طریق مهندسی معکوس:

یک گفتار درمان‌گر، غالباً برای معالجه بیمار، از اصلاح فکر، شروع می‌کند تا در نهایت، رفتار نیز بتبع فکر، نرمال شود. با این حال در برخی بیماران، درمان آن‌ها در جهت معکوس صورت می‌گیرد به این صورت که گفتار درمان‌گر با اصلاح زمان‌مند رفتار مُراجع، سعی در بهبود احساس بیمار می‌کند تا به تبع بهبود احساس، فکر نیز اصلاح شود.

اصلاح رفتار اصلاح احساس اصلاح تفکّر

مثلاً فردی که اینگونه فکر می‌کند که همه انسان‌ها حتی همه موجودات حتی همه جمادات و بالاتر از آن کائنات، در صدد ضربه زدن به او هستند اگر در گام اوّل دیدیم فکر او با گفتار و روشنگری اصلاح‌پذیر نیست به ناچار مجبوریم از اصلاح رفتار شروع کرده تا کم کم فکر او نیز درمان شود به این شکل که از او می‌خواهیم با وجود اینکه فکر می‌کند همه در صدد آسیب رساندن به او هستند ولی برای مدت کوتاهی و زمان‌مند مثلاً یک هفته، سعی کند بر خلاف جهت ذهنیت خود عمل نماید و رفتارش را مطابق رفتارِ انسان‌هایی با افکار نرمال و HelpFul تنظیم کند و برای اینکه اعتماد به نفس کافی پیدا کند به او می‌گوییم: با وجود اینکه رفتار کردن، بر خلاف جهت ذهن، کار دشواریست امّا من گمان قوی دارم تو می‌توانی از عُهده آن بر آیی.

به یاد دارم از همین رووش برای اصلاح فکر یکی از اساتید دانشگاه استفاده کردم او فکر می‌کرد تمام دانشجویان قصد ضایع کردن او را دارند. به او گفتم: اگر دانشجویی در کلاس، سؤالی مطرح نمود و فکرت به تو اعلام داشت که آن دانشجو، در صدد تمسخر توست رفتاری مطابق با آن گمان از خود صادر نکن بلکه رفتارت را بر خلاف جهت فکرت، سامان ده و با خود بگو: با وجود اینکه من می‌دانم او قصد تمسخر مرا دارد ولی من با روی خوش جواب سؤال او را می‌دهم که در این صورت چون، جوابِ خوبی، خوبی‌ست آن دانشجو نیز حتّی اگر قصد آزار او را داشته امّا چون با رفتار خوب مواجه شده او نیز با روی باز از پاسخ استاد، استقبال می‌کند لذا چون این عملی است که عکس‌العمل خوب و شیرینی را در پی دارد لذّت آن تجربه او را وادار به تکرارِ این رفتار می‌کند تا اینکه کم کم منجر به اصلاح فکر او خواهد شد.

مثالی دیگر:

فردی با سن و سال حدوداً ۲۴ سال که هفت ماه پیش، ازدواج کرده بود از کدورت‌هایی که هر یک ماه یکبار در زندگی ایشان رُخ می‌داد اظهار نگرانی شدید داشت در پاسخ به او گفته شد که در ماه هفتم زندگی مشترک، تا هفته‌ای یکبار، دعوا کردن رفتاری نرمال و طبیعی می‌باشد با این بیان، بیمار از دل‌شورگی و نگرانی در آمده و چون بعد از آن خود را جدای از دیگران نمی‌پندارد از حس بیگانه شدن با دیگران و اینکه همه در زندگی مشترک، موفق هستند و فقط من شکست‌خورده هستم رها شده لذا روان او آرام شده و حس خوبی پیدا می‌کند در این فضای آرامش است که می‌توان برای او الگوی رفتاری مناسبی تعربف نمود به این شکل که از او می‌خواهیم با همسر خود جهت مدیریت هیجانات، مواردی را تعیین کنند و سپس آن‌ها را نزد خود به تصویب برسانند.

مثل اینکه برای قهر خود، سقف زمانی، مشخص کنند مثلاً یک ساعت؛

با این مثال‌ها، روشن شد که گفتار درمانی شناختی یا همان CBT در واقع زمینه‌ساز یک مشاوره خوب است به این صورت که با اصلاح فکر مُراجع، اضطراب ناشی از توهّماتِ مضِرّ و آسیب‌رسان را از او بر طرف کرده سپس در فضای آرام ایجاد شده که بیمار، کاملاً زمینه پذیرش در او فعال و مهیا شده است به ارائه راه‌کار، می‌پردازیم؛ بر خلاف اختلالاتی مثل اضطراب که خود گفتار درمانی، فی نفسه روش درمان، به حساب می‌آید.

 %da%af%d8%b1%d9%81%d8%aa%d8%a7%d8%b1-%d8%af%d8%b1%d9%85%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%ae%d8%aa%db%8c

 

در پایان شما را به مشاهده فیلم زیر از درس اخلاق مقام معظم رهبری، پیرامون همین موضوع دعوت می‌کنم:

 

 

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه‌السلام قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه‌السلام فِي كَلَامٍ لَهُ‏: ضَعْ أَمْرَ أَخِيكَ‏ عَلَى أَحْسَنِهِ حَتَّى يَأْتِيَكَ مَا يَغْلِبُكَ مِنْهُ‏ وَ لَا تَظُنَّنَّ بِكَلِمَةٍ خَرَجَتْ مِنْ أَخِيكَ سُوءاً وَ أَنْتَ تَجِدُ لَهَا فِي الْخَيْرِ مَحْمِلًا.

ترجمه: از حضرت صادق عليه‌السّلام روايت شده كه امير المؤمنين عليه‌السّلام در ضمن سخنى از (سخنان) خود فرمودند: هر كار (ى كه از) برادر دينى خود (سرزند آن) را به بهترين وجه آن حمل كن، تا كارى كند كه راه توجيه را بر تو ببندد؛ و هيچ گاه به سخنى كه از (دهان) برادرت بيرون آيد گمان بد مبر در صورتى كه براى آن سخن محمل خوبى مى‏‌يابى.

________________________________________
الكافی؛ ۲/۳۶۲

نویسنده: مسعود رضانژاد فهادان

۲۲ فروردین ۱۳۹۱ – شهرک مهدیه

%d9%85%d9%87%d8%b1

لینک کوتاه این مطلب: http://dlvr.it/MSzPSg
ارسال دیدگاه

آگهی بازرگانی
افزایش بازدید
l