پژوهشی نو در معنای لغت جواد :: پایگاه رسمی مسعود رضانژاد فهادان
۱

پژوهشی نو در معنای لغت جواد

یادداشت

پژوهشی نو در معنای لغت جواد

«جواد» یعنی سریع‌العطاء، کثیرالإجابة و آسان‌گیر

به مناسبت ولادت باسعادت و خجستۀ امام جواد علیه‌السلام نیم‌نگاهی به لغت جواد انداخته و به بررسی ریشه و اشتقاق لغات مشتق[1] از سه حرف جیم و واو و دال خواهیم پرداخت.

پژوهشی نو در معنای لغت جواد

«جواد» یعنی سریع العطاء و کثیر الإجابة و آسان‌گیر

باسمه تعالی

به مناسبت ولادت باسعادت و خجستۀ امام جواد علیه‌السلام نیم‌نگاهی به لغت جواد انداخته و به بررسی ریشه و اشتقاق لغات مشتق[1] از سه حرف جیم و واو و دال خواهیم پرداخت.

إبن فارس در کتاب مقائیس‌اللغة معتقد است تمامی لغات مشتمل بر این سه حرف، به یک اصل و ریشۀ واحد بر می‌گردد و آن، آسان گرفتن و فراوانی در عطاء و بخشش است.[2]

امّا نگارنده با بررسی اکثر لغات مشتمل بر این حروف، معتقد است معنای ریشه‌ای آن، تندی و شتاب در یک چیز یا یک عمل می‌باشد.

برای مثال، عرب به باران تند می‌گوید: «المَطَرُ الجَوْد» یا به اسبی که تند راه می‌رود می‌گوید: «الفَرس‏ُ جَوْدَة».

جودی نام کوهی است که خداوند در آیۀ 44 سورۀ هود از آن یاد کرده و می‌فرماید: "وَ قُضِیَ الْأَمْرُ وَ اسْتَوَتْ عَلَى‏ الْجُودِی‏" یعنی وقتی مأموریّت کشتی حضرت نوح علی نبینا و آله و علیه السلام به پایان رسید بر روی کوه جودی قرار گرفت. بر اساس اصل حاکمی که در لغات مشتق شده از این سه حرف، بیان شد وجه تسمیۀ این کوه به جودی یا تند بودن زاویۀ شیب و ارتفاع این کوه است یا هموار بودن آن برای پیاده‌روی و راه‌پیمایی به گونه‌ای که می‌توان تند و سریع در مسیر دامنۀ آن، طی طریق کرد.

و امّا طبق آنچه بیان شد وقتی گفته می‌شود: «رَجُل‏ٌ جَوَادٌ» کلمۀ جواد، بیش از آنکه به فراوانی در بخشش و عطا نمودن اشاره داشته باشد به بی‌درنگ و تند بخشیدن آگاهی می‌دهد البته ناگفته پیداست که در اغلب موارد، لازمۀ تند و سریع عطا نمودن، آسان گرفتن و ثمرۀ آن، زیاد بخشیدن نیز هست؛ به عبارت دیگر کسی می‌تواند تند و سریع چیزی را عطا کند که آسان‌گیر باشد و حاصل آسان گرفتن و سریع بخشیدن، زیاد عطا کردن خواهد بود .[3]

بنابراین جود و جواد به معنای بخشنده‌ و عطا کننده‌ای است که به سرعت می‌بخشد و برای بخشیدن و عطا کردن، شروط و ضوابطی قرار نداده است و شاید سِرّ توصیۀ إرجاع حوائج مادی به امام جواد علیه‌السلام  همان است که امام سریع‌الاجابه هستند.

مسعود رضانژاد فهادان - 8 فروردین 97


1. مشتق در مباحث لغوی به معنای حاوی بودن و در بر داشتن است.

2. او می‌نویسد: الجیمُ وَ الواوُ وَ الدّال، أصلٌ واحدٌ وَ هُوَ التَّسَمُّح بِالشَّیء وَ کَثرةُ العَطَاء. (المعجم مقائیس اللغة/ 1/493)

3. بنابراین آنچه إبن فارس در معنای ریشه‌ای لغات مشتمل بر این سه حرف بیان کرده در واقع ثمرۀ غالبی یکی از مصادیق آن، که مربوط به بخشندگی است می‌باشد نه معنای ریشه‌ای و اصیل تمام لغات مشتق از این حروف.

اشتراک مطلب:

کلمۀ مورد نظر خود را جستجو کنيد.👇

کد جستجوي گوگل در سايت يا وبلاگ جستجو در:
اشتراک مطلب:

نظرات (۱)

  1. چرا انقدر آدمو میپیچونین من ترجمه فارسی سفینةالبحار میخوام نه عربی 
    واقعا افتضاح هست سایتتون اه 

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی

شبکه‌های اجتماعی

ترجمه و شرح سفینة البحار

خلاصه آمار